» Klik HIER om de PDF-versie van het EUD Politiek Programma te downloaden.

» Klik HIER om de PDF-versie van “Democratie in Europa” te downloaden.

» INLEIDING

Sinds het begin van de Europese eenmaking kort na WOII hebben politieke leiders bevoegdheden aan het Europese niveau overgedragen zonder dat de burgers zich bewust waren van de omvang van deze transfer. Tegelijkertijd – in plaats van een verduidelijkend debat over het Europese integratieproces mogelijk te maken – werd een nieuw politiek jargon ontwikkeld dat de realiteit achter het eenmakingsproces aanzienlijk vertekent. Dit maakt het voor de burgers moeilijk een onderscheid te maken tussen:

• verschillende interstatelijke en confederale samenwerkingsvormen die louter door middel van een verdrag geregeld zijn
• en een supranationale federatie met een centrale regering waarover de burgers geen controle hebben

Dus, beginnend met de economische federalisering van de interne markt en de eurozone, kenmerkt de Europese eenmaking zich verdrag na verdrag steeds meer als een proces van supranationale federalisering, en beweegt de EU zich steeds verder in de richting van een gecentraliseerde unitaire staat.

Op de voorgrond van dit vertekend debat over de toekomst van de Europese Unie verdringen linkse en rechtse krachten op het Europese niveau de stem van de democratisch verkozen parlementen; dit terwijl de Europese politiek de dagelijkse realiteit van het leven van de burgers zou moeten weerspiegelen.

Wij willen deze aantasting van de democratie in Europa tegengaan. Wij willen dat een nieuwe agenda wordt gezet: een Agenda van de Burgers. We willen ware democratische samenwerking in Europa – een samenwerking waarin het de agenda van de burgers is die telt.

Om deze doelstellingen te bereiken streven we naar de hoogste graad aan democratie op alle bestuursniveau’s. Daarbij verliezen we niet uit het oog dat elke beslissing zo dicht mogelijk genomen moet worden bij de burgers die ze beïnvloedt.

» ONZE OPVATTINGEN

De huidige gepolitiseerde Europese Unie tendeert duidelijk naar een centralisering van de besluitvorming. Deze trend is gevaarlijk omdat dit betekent dat wij als individuen de controle over ons leven verliezen.

Wanneer steeds meer bestuursmacht naar het centrum beweegt verliezen de verschillende gemeenschappen in de Unie hun inspraak in zaken die het leven van burgers beïnvloeden. De Europese eenmaking is niet enkel een bedreiging geworden voor de democratie, maar – naarmate het systeem zich steeds meer tot bureaucratische moloch ontwikkelt – ook voor flexibiliteit, efficiëntie en sociale creativiteit.

Corrupte en inefficiënte instellingen kunnen niets anders dan tot de aantasting van de democratie en het verval van de politieke legitimiteit van de Europese Unie leiden. Corruptie leidt er vaak ook toe dat bureaucratische systemen alle vormen van het politieke leven centraliseren.

Wij geloven dat de burgers van de Europese Unie beschermd moeten worden tegen de negatieve gevolgen van dit ondemocratische proces. Dit betekent eerst en vooral dat men niet toelaat dat de centrale regering van de Unie de lidstaten en de regio’s regeert, zij het collectief of individueel. De lidstaten moeten geregeerd worden door hun verkozen vertegenwoordigers; omdat de nationale regeringen sowieso reeds gebonden zijn door de EU-verdragen is er geen nood aan supranationale regeringsstructuren.

Wij geloven dat beslissingen het beste zo dicht mogelijk bij de burgers genomen worden. We gaan de politieke strijd aan voor de ‘toekomst van Europa’ met de intentie de voortdurende transfer van bevoegdheden van onze parlementaire democratieën naar het centrale bestuur van de Unie tegen te gaan.

» ONZE VISIE

Onze visie op Europese samenwerking is gebaseerd op de principes van ware subsidiariteit en flexibele integratie in een intergouvernementeel kader.

Onder ware subsidiariteit verstaan we dat politieke beslissingen altijd op het laagst mogelijke niveau moeten worden genomen waarop een effectieve besluitvorming mogelijk is. Dit is niet meer dan een uitdrukking van gezond verstand, die overigens door bijna alle politieke groepen wordt onderschreven.

Niettemin werkt subsidiariteit in de realiteit van de EU anders. De agenda van de EU wordt voortdurend aangevuld met nieuwe bevoegdheidsdomeinen. Bijgevolg wordt steeds meer macht overgeheveld naar het centrale gezag in Brussel, zonder de burgers in de lidstaten en de regio’s naar hun mening te vragen.

Flexibele integratie betekent dat landen met gedeelde belangen in een bepaald domein zich kunnen samensluiten met het oog op het nastreven van specifieke doelstellingen. Dit wil zeggen dat zulke specifieke vormen van samenwerking in werking kunnen treden zonder ze Europawijd te implementeren.

De Europese Unie kan als een essentieel instrument optreden, een middel tot samenwerking tussen al haar lidstaten, maar dit zou enkel zo mogen zijn wanneer een concrete vorm van samenwerking ook voor alle lidstaten relevant is. De EU moet niet alle vormen van intra-Europese samenwerking omvatten. In het geval bepaalde materies al in andere fora aan bod komen, bijvoorbeeld in de Raad van Europa, of indien een materie een beperkt aantal lidstaten behelst, is het niet nodig dat deze als EU-materie collectief behandeld wordt.

» HET SUBSIDIARITEITSPRINCIPE

Het zogenoemde “Subsidiariteitsprincipe” werd totnogtoe in de EU niet correct toegepast.

De ware betekenis van subsidiariteit – besluitvorming op het laagst mogelijke niveau – is zelfs niet duidelijk omschreven in de Europese verdragen.

De realiteit is het complete omgekeerde van subsidiariteit: een proces van centralisatie. In de huidige EU zijn het de centrale instanties (vooral de Europese Commissie) die beslissen welke bevoegdheden aan de lidstaten moeten worden overgelaten. Het centrale gezag in de Unie lijkt van mening te zijn dat de EU altijd beter doet dan de lidstaten.

De afgewezen EU-Grondwet, die de betekenis van subsidiariteit nog verder vertekent, stelde voor dat de parlementen van de lidstaten louter geïnformeerd zouden moeten worden over de wetgevende initiatieven van de Commissie. De lidstaten zouden zes weken hebben om hun bezwaren kenbaar te maken, maar de Commissie zou niet verplicht zijn hiermee rekening te houden.

Dit is noch subsidiariteit noch democratie.

Vandaag de dag worden beslissingen in toenemende mate genomen door EU-ambtenaren ver van de burgers. De beperkte invloed van een paar politici in het Europese parlement volstaat niet om dit proces democratisch te maken.

Dit centraliseringsproces lijkt zich steeds verder te zetten, zelfs na de afwijzing van de ontwerp-Grondwet in Frankrijk en Nederland. De Unie in haar huidige vorm bezit reeds voldoende instrumenten om zichzelf macht toe te eigenen, het meest uitgesproken door het principe van de suprematie van het Europese recht. Het Europese Hof van Justitie heeft de Unie geregeld bevoegdheden toegekend, terwijl het eigenlijk de lidstaten zijn die hierover gezamenlijk zouden moeten beslissen.

De EU is dus reeds een eigen politiek leven gaan leiden: de richting die ze uitgaat hangt slechts in gering mate van de stem van de burgers af. Subsidiareit is enkel nog een overblijfsel van het verleden en wordt voor de toekomst geen kans gegeven.

Het subsidiariteitsprincipe moet serieus genomen worden. In plaats van het huidige “zwarte gat” willen we een vorm zien van Europese samenwerking die zich toespitst op materies die werkelijk grensoverschrijdend zijn – problemen waarvoor de lidstaten op democratische wijze overeenkomen dat ze deze eigenstandig niet efficiënt kunnen oplossen. Bovendien moeten problemen met een universeel karakter op het globale niveau aangepakt worden, door de Verenigde Naties en andere globale instellingen. Het moet aan de individuele landen worden overgelaten welke beslissingen genomen moeten worden. De oplossing voor nationale en regionale problemen mag nooit door Europese wetten voorgescheven worden.

Wij willen het subsidiariteitsprincipe letterlijk nemen. We pleiten voor een Europees samenwerkingskader dat zich beperkt tot enerzijds het organiseren en vrijwaren van de interne markt (de vier vrijheden) en anderzijds het milieu in de lidstaten. We willen niet dat de landen en regio’s van de lidstaten door de centrale instellingen van de Unie geregeerd worden.

Daarom aanvaarden wij een geharmoniseerde wetgeving voor grensoverschrijdende materies (handel en milieu). Maar we zijn duidelijk in onze eis dat alles wat verder gaat dan de geharmoniseerde regelgeving de verantwoordelijkheid is van de parlementen in de lidstaten.

» EEN DIVERS EN FLEXIBEL EUROPA

Diversiteit op zichzelf is een bron van politieke, culturele en materiële rijkdom in de Europese Unie. Zonder flexibiliteit kan de EU niet overleven. Het principe van “one-size-fits-all” betekent een beknotting van de diversiteit en zorgt voor levenloze homogeniteit en uniformiteit.

In deze context zijn we ervan overtuigd dat de centrale doelstelling van de EU het verwezenlijken van een efficiënte interne market moet zijn, waarin de “vier vrijheden” bijdragen tot sociale cohesie, terwijl een flexibele aanpak ervoor zorgt dat de diversiteit van de lidstaten en regio’s wordt gevrijwaard. De “vier vrijheden” moeten bijgevolg door de individuele lidstaten bestuurd worden en niet door de centrale EU-instanties.

De Europese instellingen mogen niet proberen beleidsdomeinen naar Europa over te hevelen die niet geschikt zijn voor het Europese niveau. Deze domeinen zijn eerst en vooral militaire samenwerking, de eenheidsmunt, samenwerking inzake strafrecht en de harmonisering van onderwijs, gezondheid en cultuur.

Indien landen wensen samen te werken in deze beleidsdomeinen zijn ze vrij om dit te doen, maar dit mag in geen geval betekenen dat anderen gedwongen worden deel te nemen. Bovendien mag het de samenwerkende landen nooit toegestaan zijn de naam en de instellingen van de EU te gebruiken zonder dat alle lidstaten hiermee instemmen. De naam en de instellingen van de EU behoren alle lidstaten; het onrechtmatig gebruik ervan zou leiden tot het “gijzelen” van het centrum (wat inderdaad het gevolg is van versterkte samenwerking). Een Europa met een kern die de periferie domineert is geen samenwerking, maar dominantie en dwang.

En flexibele Europese samenwerking die het mogelijk maakt voor een land om in uitgekozen beleidsdomeinen samen te werken en niet deel te nemen in andere, zou ons ook helpen het vormen van een unitaire EU-staat tegen te gaan.

Dit type van flexibele, intergouvernementele samenwerking zou de EU omvormen tot een meer open en democratische vorm van samenwerking tussen vrije staten.

» STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING

De vrijwillige harmonisering van nationale strafrechtelijke systemen is één ding; het creëren van een eenvorming Europees strafrecht is echter iets totaal anders.

Harmonisering en standaardisering, voor zover noodzakelijk, zijn essentieel in het bestrijden van grensoverschrijdende criminaliteit. Maar wij geloven dat politie- en strafrechtelijke zaken het beste door de nationale en lokale overheden aangepakt worden, net zoals onderzoeken naar terroristische aanslagen het best door die autoriteiten worden uitgevoerd die de lokale situatie het beste kennen.

Europol mag in geen geval een federale politiemacht worden, maar moet integendeel een louter coördinerend centrum blijven. Zo is er eveneens geen nood aan een Europese openbare aanklager indien aanhoudingsbevelen en het bestrijden van grensoverschrijdende criminaliteit door de verschillende autoriteiten gecoördineerd kunnen worden.

In het nastreven van veiligheid en het bestrijden van grensoverschrijdende criminaliteit, zoals terrorisme en georganiseerde misdaad, zou de EU moeten optreden als een harmoniserend element en een verbindingsorgaan dat samenwerking tussen de verschillende politiemachten coördineert.

Gegeven het feit dat de burgerlijke vrijheden en mensenrechten beschermd worden door de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en het Europese Mensenrechtenverdrag, moet de uitvoering en afdwinging van strafrechtelijke en burgerrechtelijke bepalingen onder de democratische controle van de nationale en regionale parlementen blijven.

Het is precies wanneer mensen de democratische controle over hun strafwetboek en burgerlijk wetboek verliezen dat ze de beschermingswaarborgen voor hun burgerlijke vrijheden en hun sociaal welzijn verliezen. Een supranationale politie- en rechterlijke macht zijn een ernstige bedreiging voor de vrijheden van de burgers.

De EUDemocrats zullen de constructie van een “Fort Europa” met supranationaal gecontroleerde grenzen onder een supranationaal strafrechtelijk systeem tegengaan. Een dergelijke monolitische structuur draagt er niet toe bij dat de mensen in vrede, vrijheid en welvaart leven, bijzonder wanneer de voordelen van een supranationale EU ook door een economische samenwerkingsvorm bereikt kunnen worden.

» BUITENLANDSE, VEILIGHEIDS- EN VERDEDIGINGSPOLITIEK

Wij verwerpen de creatie van een Europees leger. In dit beleidsdomein zou het principe van flexibele integratie moeten worden gebruikt.

Het is niet aangewezen een militaire samenwerking aan alle lidstaten op te dringen, aangezien deze de EU omwille van totaal verschillende redenen bijgetreden zijn, en dit bijgevolg tot spanningen en conflict tussen de lidstaten zou leiden. Bovendien zou de steun voor de EU in lidstaten waar de mensen tegen zulke militaire samenwerking zijn afnemen. Daarnaast is het ook zo dat een Europese militaire macht niet enkel verdedigend zou optreden maar zich ook in oorlogen zou wagen en zo het leven van de burgers in gevaar zou brengen.

Een vrijwillige alliantie van lidstaten die willen samenwerken aan een gemeenschappelijke verdedigingspolitiek is natuurlijk een andere kwestie. Maar indien deze lidstaten willen samenwerken in militaire organisaties zoals de NATO moeten ze dat buiten de instellingen van de EU doen. Dit moet elke lidstaat de mogelijkheid laten om zijn eigen rol in het streven naar vrede (voor zichzelf en voor de EU als geheel) te spelen. En op deze manier kunnen ook neutrale landen tot de relaties tussen de EU en de wereld bijdragen.

» TRANSPARANTIE EN FINANCIËLE CONTROLE

Van rechtswegen behoort de EU aan de burgers en niet aan de functionarissen in de Europese instellingen. Om zeker te stellen dat de democratische wil van de burgers gevrijwaard wordt, moeten de centrale autoriteiten onder constante controle staan.

Wij werken aan een uitbreiding van het recht op toegang tot documenten in alle Europese instellingen. Op die manier wordt de transparantie gecreërd die noodzakelijk is om de democratische controle over het systeem te vrijwaren.

Het grote aantal fraudegevallen in de Europese Unie duidt op serieuze tekorten in de huidige Europese structuren. De vele subsidiesystemen moedigen fraude en verduistering aan. Door het aantal beleidsdomeinen onder Europese controle te beperken zou er niet enkel meer subsidiariteit maar ook minder mogelijkheid tot fraude zijn.

» CONCRETE VOORSTELLEN VOOR EEN MEER DEMOCRATISCHE EN MEER FLEXIBELE EU

In de huidige politieke context ondersteunen wij in het Europese parlement de zeven volgende voorstellen voor een betere Europese samenwerking:

1. Een samenwerkingsverdrag in plaats van een grondwet: de voorgestelde EU-Grondwet is dood. In plaats van een ingewikkelde grondwet – of het Verdrag van Nice dat in bepaalde beleidsdomeinen voorrang heeft op de grondwetten van de lidstaten – willen we een samenwerkingsverdrag (met ongeveer 50 artikelen op niet meer dan 20 pagina’s). Landen die niet wensen deel te nemen aan het samenwerkingsverdrag zouden de mogelijkheid moeten hebben om in plaats daarvan voor een vrijhandelsakkoord te opteren. De Europese Raad zou een werkgroep moeten oprichten die bestaat uit een evenveel voorstanders en tegenstanders van de Grondwet om een set van regels op te stellen die flexibel genoeg zijn om Europa te verenigen (in plaats van het te verdelen zoals gebeurd is met de voorgestelde grondwet).
2. Openheid en transparantie moeten de centrale regels zijn: openheid en volledige toegang tot documenten zouden de algemene regels moeten zijn. Elke uitzondering zou 75% steun moeten krijgen om geaccepteerd te worden. De Ombudsman, het Rekenhof en het Europese parlement zouden alle EU-uitgaven moeten kunnen controleren.
3. Leden van de Commissie moeten verkozen worden en kunnen worden ontslaan: de Commissarissen zouden verkozen moeten worden en verantwoording moeten afleggen aan de burgers in elke lidstaat. Elke lidstaat zou zijn eigen Commissaris moeten verkiezen en hen verantwoordelijk houden voor hun stemgedrag in de Commissie. Het beheer van de Europese portfolio zou gecontroleerd moeten worden door het Europese parlement, de Raad van Ministers, de Ombudsman, het Rekenhof en het Europese Hof van Justitie.
4. Een gekwalificeerde meerderheid van 75% in de Raad, met de mogelijkheid tot veto: EU-wetgeving zou ofwel unaniem ofwel door een gekwalificeerde meerderheid van 75% van de lidstaten (50% van de EU-bevolking vertegenwoordigend) en een gewone meerderheid in het Europese parlement moeten worden aangenomen. Er moet de mogelijkheid zijn een veto uit te spreken in het geval een nationaal parlement tegen het Europese wetgevingsinitiatief is en aan het staats- of regeringshoofd vraagt om de kwestie voor te leggen op de volgende topontmoeting.
5. Het subsidiariteitsprincipe moet van de basis uit gecontroleerd worden: het subsidiariteitsprincipe moet door de nationale en regionale parlementen gecontroleerd worden. De bestaande 100.000 pagina’s EU-wetgeving moeten aan een kritische herziening onderworpen worden. Veel van de wetgeving zou moeten geschrapt worden of terug overgedragen worden aan de lidstaten.
6. Versterkte samenwerking in plaats van een “verplichte” Unie: buitenlands- en veiligheidsbeleid, de eurosamenwerking en de rechtsstaat zouden geen verplicht deel van supranationale samenwerking mogen zijn, maar moeten open zijn voor een versterkte samenwerking tussen de lidstaten die dit wensen. Defensiepolitiek zou compleet losgemaakt moeten worden van de Europese Unie. Bovendien mogen vormen van versterkte samenwerking niet de naam en de instellingen van de EU gebruiken tenzij alle lidstaten dit goedkeuren.

Aangenomen door de Stichtende Leden in Brussel op 8 november 2005.
Geamendeerd door het Eerste Congres op 24 februari 2006